خلاصه ی کلیدی:
· مصرف داروهای GLP-1 با کاهش خطر ابتلا به بیماری زخم پپتیک در بیماران مبتلا به دیابت نوع ۲ همراه بوده است.
· این نتایج نشان دهنده ی احتمال وجود فواید گوارشی در استفاده از GLP-1 برای بیماران پرخطر است.
۴سپتامبر ۲۰۲۵- بر اساس یک مطالعه ی گذشته نگر که در نشریه Clinical Gastroenterology and Hepatology منتشر شده است، مصرف آگونیست های گیرنده GLP-1 با کاهش ۴۴درصدی احتمال ابتلا به زخم معده در بیماران دیابتی نوع ۲همراه است. همچنین، جایگزینی GLP-1 به عنوان درمان خط دوم به جای انسولین، با کاهش ۵۶ درصدی خطر زخم معده نسبت به انسولین مرتبط بود.
دکتر تریشا پَسریچا، از دانشگاه هاروارد، اظهار داشت: «ما به تحقیقات بیشتری نیاز داریم تا یافته های خود را تأیید کنیم و آن ها را به جمعیتی فراتر از دیابت نوع ۲تعمیم دهیم، اما این نتایج ممکن است پزشکان را به استفاده از داروهای GLP-1 در افراد پرخطر- مانند مصرف کنندگان طولانی مدت NSAID یا بیماران دیابتی- ترغیب کند».
داروهای GLP-1 به طور رایج برای درمان دیابت نوع ۲ و چاقی استفاده می شوند، و مطالعات پیش بالینی نشان داده اند که این داروها ممکن است نقش محافظتی در برابر آسیب به مخاط دستگاه گوارش ایفا کنند. پژوهشگران معتقدند که این یافته ها می تواند افقهای جدیدی در کاربرد درمانیGLP-1 فراتر از کنترل قند خون و کاهش وزن باز کند.
دکتر تریشا پَسریچا، گفت: «ما می دانیم که آگونیست های گیرنده GLP-1 به روش های مختلفی بر دستگاه گوارش تأثیر می گذارند. برای مثال، یبوست و تهوعی که این داروها ایجاد می کنند، از دلایل اصلی دشواری بیماران در ادامه ی مصرف بلند مدت آنهاست. با این حال، اگرچه مکانیسم های تأثیر این داروها بر احساس سیری و متابولیسم را تا حدی می شناسیم، هنوز چیزهای زیادی درباره ی نحوهی اثر مستقیم آن ها بر روده باید کشف کنیم».
برای بررسی خطر ابتلا به بیماری زخم پپتیک در ارتباط با مصرفGLP-1، دکتر پَسریچا و همکارانش یک تحلیل گذشته نگر روی ۶۶۱۰۲ بزرگسال مبتلا به دیابت نوع ۲از پایگاه داده ی تحقیقاتی All of Us متعلق بهNIH انجام دادند. در تحلیل زیرگروهی، ۳۳۱۳ بیمار با سابقه ی مصرف متفورمین که طی ۹۰روز پس از قطع آن، درمان باGLP-1 (۱۲۷۰نفر) یا انسولین (۲۰۴۳نفر) را آغاز کرده بودند، بررسی شدند.
پس از تعدیل عوامل مداخله گر، مشخص شد که مصرف GLP-1 با کاهش معنی دار احتمال ابتلا به زخم معده همراه است (نسبت شانس تعدیل شده: ۰.۵۶؛ فاصله اطمینان ۹۵ درصد: ۰.۴۵تا ۰.۷۱). مصرف داروهایی مانند NSAID، استروئیدها، رقیق کننده های خون و مهارکننده های پمپ پروتون، خطر ابتلا را افزایش دادند. جنس مذکر با خطر بالاتر همراه بود، اما سن،HbA1c و BMI تأثیر قابل توجهی نداشتند.
تحلیل زیرگروهی نشان داد که بیماران تحت درمان با GLP-1 جوان تر بودند، BMI بالاتری اماHbA1c پایین تری داشتند و شیوع کمتری از بیماری های همراه و عوارض دیابت را تجربه می کردند (همگی با P < 0.001).
جایگزینی GLP-1 به جای انسولین به عنوان درمان خط دوم با کاهش معنی دار خطر زخم معده همراه بود (نسبت خطر تعدیل شده: ۰.۴۴؛ فاصله اطمینان ۹۵ درصد: ۰.۳۰تا ۰.۶۳). مشابه با یافته های اولیه، مصرف فعال NSAID و استروئیدها خطر زخم معده را افزایش داد.
در پیگیری دو ساله، احتمال تجمعی ابتلا به زخم معده در بیماران تحت درمان با انسولین ۴.۵ درصدبود، در حالی که در گروه GLP-1 تنها ۱.۸ درصد گزارش شد- معادل با کاهش مطلق ۲.۷ درصدی و کاهش نسبی 60 درصدی.
دکتر پَسریچا تأکید کرد که این نخستین مطالعه ای است که به طور خاص ارتباط بین درمان با GLP-1 و خطر زخم معده را بررسی کرده و «لایه ای جدید از فواید» را به اثرات متابولیک شناخته شده ی این داروها اضافه کرده است. او افزود: «البته این داروها بی نقص نیستند، برخی از عوارض گوارشی مانند یبوست واقعاً آزاردهنده هستند. اما همین موضوع ما را مجبور می کند که مکانیسم های این اثرات را عمیق تر بررسی کنیم و تأثیرات گسترده تری را در نظر بگیریم، که همه ی این ها بسیار هیجان انگیز است».
منبع:
https://www.healio.com/news/gastroenterology/20250904/another-layer-of-benefit-glp1s-linked-to-lower-risk-for-peptic-ulcer-disease